OKUR BÜLTENİ

Osmanlı ailesinde iftar zamanı

09-06-2017 11:45

Osmanlı insanı, Peygamber-i Âlişan Efendimiz’in, “Ailenizle birlikte yediğiniz yemeğin bereketi vardır” şeklindeki buyruğuna uygun olarak sofraya topluca oturur, her yemek merasimsel bir anlayışla yenirdi...

Öğün aralarında atıştırma âdeti yoktu. Bu nadiren yapılan bir şeydi. Sokakta yürürken ısırarak bir şeyler yemek ise, bize sonradan musallat olan ve hızla alışkanlığa dönüşen bir sapma...

Osmanlı insanı sokakta, hele de ayakta yemek yemeyi son derece çirkin ve ayıp sayardı...

O devirde hayat hızlı akmadığı, iş dünyası da şimdiki gibi acımasız-insafsız olmadığı için, ev halkı akşam yemeğinde mutlaka buluşurdu...

Özellikle iftar yemekleri aile için tam bir şölendi...

Tahmin edebileceğiniz gibi, Osmanlı asırlarında yemek, yer sofrasında yenirdi...

Önce yere tertemiz bir örtü atılır, üstüne tahtadan yapılmış bir ayak konur, ayağın üzerine de büyük yemek sinisi yerleştirilir, tahta kaşıklar sininin çevresine dizilirdi.

Sininin etrafına, evin hanımının becerisine göre işlenip düzenlenmiş minderler konurdu...

Sofra âdâbına göre, sağ kollar sofraya dönük olarak hafif çapraz oturulur, erkekler sağ dizlerini sünnet üzere dikerler, kadınlar ise dizüstü çökerlerdi.

Ev halkı, iftara yarım saat kala sofradaki yerlerini alırdı. Bu, sofraya ve sofrayı hazırlayan hanımlara gösterilen saygının gereğiydi...

Ayrıca bir sabır imtihanına girmekti. Yiyecekler sofrada öylece durur, etrafında oturanlar nefislerini sabır ve itaat sınavından geçirirlerdi. Ayrıca duaların kabul olduğu bildirilen iftar saatini dua, zikir ve tefekkürle değerlendirirlerdi.

Sürahi, sinide yer tutmaması için, sofra örtüsünün üstünde (yerde) dururdu. Su içmek isteyen söyler, gençlerden biri sürahiden bardağa su koyardı. Biri suyunu içerken, sofradakiler mutlaka onu bekler, böylece su içenin yemek hakkı korunurdu. Suyu içen suyu verene “Su gibi aziz ol” diye dua ederdi.

Sofraya ilk olarak büyücek bir bakır kâse içinde çorba gelirdi. Yemeği, besmele eşliğinde ailenin en yaşlı kişisi başlatırdı.

Kökleri inanç manzumemizde olup yüzyıllarla gelenekselleşen sofra âdâbına göre, yemek hızlı yenmez, ağız dolu iken konuşulmaz, kahkaha ile gülünmezdi. Lokma aralarında güzel ve olumlu şeylerden bahsedilirdi.

Sofraya gelen yemeği beğenmemek pek tabii mümkündü, ancak bunu yüksek sesle dile getirmek en büyük görgüsüzlük sayılırdı...

Osmanlı sofrasında kesinlikle ağız şapırdatılmaz, ekmek ısırılmaz, burun çekilmez, diş karıştırılmazdı. Sofraya oturuşta ve kalkışta eller mutlaka yıkanır, ağız misvaklanırdı.

Yemekler aynı kaptan yenirdi. Sofraya sulu yemek gelmişse, tahta kaşık kullanılır, Batı’daki gibi çatal-bıçak kullanılmazdı (Çatal-bıçak Tanzimat›la birlikte kullanılmaya başlandı).

Çorbadan sonra, pilav eşliğinde et yemeği gelirdi. Ardından ya bir soğuk yemek, ya bir börek verilirdi. En sonunda tatlı ya da meyve yenirdi.

Çorbadan sonra akşam namazı cemaatle kılınır, sonra tekrar sofraya dönülürdü.

Aile reisi (dede yahut baba) şükür duasını ettikten sonra, sünnet üzere herkes tuzluktan bir tutam tuz alarak ağzına atar ve yemeği pişirene “Elinize sağlık” gibi, “Çok güzel olmuş” gibi cümlelerle teşekkür edilirdi. “Sağol”, “Berhüdar ol”, “Allah razı olsun”, “afiyet ola”, “elinize sağlık” gibi sözler, ağızlardan düşmezdi.

Yemek yenilip dua edilmesinin ardından, evin yetişkin genç kızı varsa o, yoksa anne mutfağa geçer, büyüklere kahve pişirirdi...

Büyük anneler, büyük babalar otururken sofradan kalkanlar, boş tas ve tabakları toplayıp mutfağa taşırlardı. Hiçbir yerde ekmek kırıntısı bırakılmazdı...

Osmanlı insanı “nimet” dediği ekmeğe aşırı bir duyarlılık ve hürmet gösterirdi. 

Etiketler : -
YORUMLAR
Henüz Yorum Yok !

YAZARLAR
Ahmet Kekeç

Ahmet Kekeç

Sessiz sedasız devrim
Ahmet Taşgetiren

Ahmet Taşgetiren

YPG babasının hayrına mı?
Ali Erkan Kavaklı

Ali Erkan Kavaklı

Okuma tutkusu
Engin Ardıç

Engin Ardıç

Meşru Kemal
Ergün Diler

Ergün Diler

Kılıç dansı
Fatma Barbarosoğlu

Fatma Barbarosoğlu

Küfür ile şükür arasında...
Haşmet Babaoğlu

Haşmet Babaoğlu

Günümüz çocukları...
Hüseyin Gülerce

Hüseyin Gülerce

F. Gülen tam bir sosyopat
Kurtuluş Tayiz

Kurtuluş Tayiz

2019 hesapları
M. Fatih Çıtlak

M. Fatih Çıtlak

Hoşça bak zâtına...
Nagihan Alçı

Nagihan Alçı

Sibel Eraslan

Sibel Eraslan

Yavuz Bahadıroğlu

Yavuz Bahadıroğlu

Osmanlı ailesinde iftar zamanı
EDİTÖRÜN SEÇTİKLERİ

OKUR BÜLTENİ Haberin devamı için tıkla... [Künye]   [İletişim]   [Kullanım ve Gizlilik şartları]   [Rss]    haberturkmen.com Doğan Haber Ajansı abonesidir.

Adres: Başakşehir 1. Etap A-2 Blok D:3 Başakşehir - İSTANBUL
İletişim: (0212) 552 8181